Erkən yaşda kəsilən quzular və ətin morfoloji xüsusiyyətləri – Ekspert rəyi
Son illərdə bazarlarda erkən yaşda kəsilən quzuların sayının artması bu mövzunun daha geniş müzakirə edilməsini zəruri edir. Erkən kəsim yalnız heyvanın yaş göstəricisi ilə bağlı məsələ deyil, eyni zamanda ətin morfoloji xüsusiyyətlərinə, qida dəyərinə və heyvandarlığın davamlı inkişafına təsir göstərən mühüm amildir.
Quzularda inkişaf prosesi
Quzu doğulduqdan sonra onun orqanizmində intensiv böyümə və inkişaf prosesi gedir. İlk aylarda əsasən skelet sistemi və daxili orqanlar inkişaf edir. Sonrakı mərhələlərdə əzələ toxumasının həcmi artır, yağ toxuması formalaşmağa başlayır və bədən quruluşu daha mütənasib şəkil alır.
0–3 aylıq dövr quzunun ən həssas inkişaf mərhələlərindən biridir. Bu dövrdə heyvanın immun sistemi, həzm sistemi və əzələ kütləsi tam formalaşmamış olur. 3–6 aylıq dövrdə inkişaf davam etsə də, skelet və əzələ sistemində böyümə prosesi hələ başa çatmır. Məhz buna görə erkən yaşda aparılan kəsim heyvanın bioloji potensialından tam istifadə olunmasına imkan vermir.
Ətin morfoloji xüsusiyyətləri nədir?
Ətin morfoloji xüsusiyyətləri dedikdə onun quruluşunu təşkil edən əsas toxumaların , əzələ, yağ, birləşdirici və sümük toxumalarının nisbəti nəzərdə tutulur. Ətin keyfiyyəti böyük ölçüdə bu toxumaların inkişaf səviyyəsindən asılıdır.
Normal inkişaf etmiş quzularda əzələ lifləri daha yaxşı formalaşır,əzələlər arasında yağ qatları daha bərabər yerləşir,birləşdirici toxuma optimal səviyyədə olur,ətin rəngi və strukturu daha sabit xarakter daşıyır.Erkən yaşda kəsilən quzularda isə bu göstəricilər tam formalaşmır.
Erkən kəsimin ətin quruluşuna təsiri
Erkən yaşda kəsilən quzularda
a) Əzələ kütləsinin inkişafı tam başa çatmadığından karkas çıxımı aşağı olur.
b) Əzələ lifləri daha nazik və zəif inkişaf etmiş vəziyyətdə qalır.
c) Yağ toxumasının kifayət qədər formalaşmaması səbəbindən ətin şirəliliyi və dad xüsusiyyətləri də zəifləyə bilər.
Morfoloji baxımdan belə ətlərdə
a) Əzələ toxumasının ümumi payı aşağı olur
b) Əzələdaxili yağlanma zəif inkişaf edir
c) Karkasın ətlilik göstəriciləri aşağı olur
d) Sümük və ət nisbəti istənilən səviyyəyə çatmır.
Bu isə həm istehlakçı, həm də istehsalçı baxımından iqtisadi səmərəliliyin azalmasına səbəb olur.
Ətin rəngi və teksturası
Heyvanın yaşı artdıqca əzələ toxumasında müəyyən biokimyəvi dəyişikliklər baş verir. Tam inkişaf etmiş quzularda ətin rəngi açıq çəhrayıdan çəhrayı qırmızıya qədər dəyişir və daha homogen görünür.
Erkən yaşda kəsilən quzularda isə,ətin rəngi həddindən artıq açıq ola bilər,əzələ strukturu tam inkişaf etmədiyindən kəsik səthi fərqli görünə bilər,ətin sıxlığı və elastikliyi zəif ola bilər.Bu xüsusiyyətlər məhsulun ümumi keyfiyyətinə təsir göstərir.
Qurbanlıq baxımından yanaşma
Qurbanlıq heyvan seçərkən yalnız heyvanın çəkisinə və ya xarici görünüşünə diqqət yetirmək kifayət deyil. Heyvanın yaşı, inkişaf səviyyəsi və sağlamlıq vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır. Tam inkişaf etmiş heyvan həm daha keyfiyyətli ət verir, həm də heyvandarlıq təsərrüfatlarında məhsuldarlığın artırılmasına imkan yaradır.
Erkən kəsim qısa müddətli iqtisadi gəlir təmin etsə də, uzunmüddətli perspektivdə sürülərin keyfiyyətinin azalmasına, damazlıq potensialının zəifləməsinə və ümumi istehsal göstəricilərinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər.
Nəticə etibarilə
Quzuların erkən yaşda kəsilməsi yalnız yaş məsələsi deyil, həm də ətin morfoloji xüsusiyyətləri, məhsulun keyfiyyəti və heyvandarlığın davamlı inkişafı ilə bağlı məsələdir. Əzələ, yağ və digər toxumaların tam formalaşması üçün heyvana kifayət qədər inkişaf müddəti verilməlidir. Qurbanlıq heyvan seçimində yaş və inkişaf göstəricilərinin nəzərə alınması həm istehlakçı maraqlarının qorunmasına, həm də heyvandarlıq sektorunun sağlam inkişafına xidmət edir.
Ağa Salamov Qida Eksperti
